żeby nie zgubić sensu
Dziś skup się na…
Tym, żeby nie wpaść w najczęstszą pułapkę: odpowiadanie na temat „podobny”, bo w głowie odpaliła się ulubiona lektura. Pytania jawne są proste, jeśli nauczysz się je rozbierać na części
Zadanie dnia (20-25 min)
1. Wybierz jedno pytanie jawne. Przepisz je na kartkę.
2. Zrób trzy podkreślenia (różne kolory lub różne znaki):
• PROBLEM (o czym jest pytanie?)
• CZYNNOŚĆ (co masz zrobić: rozważ, oceń, pokaż, udowodnij)
• ZAKRES / WARUNKI (na jakim materiale, w jakiej formie, co koniecznie musi się pojawić
3. Zapisz pod pytaniem jedno zdanie: „To pytanie jest o… i muszę…”
To zdanie jest Twoją kotwicą na maturze.
Miniwiedza: 3 elementy, które musisz zawsze znaleźć w pytaniu
1. Problem (temat właściwy)
To sedno, np. „odpowiedzialność”, „dojrzałość”, „konflikt wartości”, „samotność”.
Jeśli nie umiesz nazwać problemu jednym słowem – jeszcze nie zaczynaj pisać.
2. Polecenie (co zrobić z problemem)
Słowa typu: rozważ / oceń / udowodnij / pokaż / porównaj.
One mówią, czy masz:
• wyciągać wnioski,
• oceniać postawę,
• pokazywać zależności,
• porównywać
3. Warunki (co musi się pojawić)
Tu najczęściej kryją się straty punktów. Warunki mogą dotyczyć:
• odwołania do lektur,
• sposobu uzasadnienia,
• typu przykładów.
Warunek pominięty = odpowiedź niepełna
Kontekst / inspiracja (na dziś)
Film: „Truman Show”
Dlaczego pasuje:
– bardzo czytelny przykład problemu wolności i wpływu otoczenia na człowieka,
– pomaga ćwiczyć to, co dziś ważne: nie streszczać, tylko nazywać problem.
Jak użyć filmu:
Jedno zdanie o sytuacji + jedno zdanie o problemie + wniosek. Bez opowiadania fabuły.
Technika „parafrazy” — najprostszy test zrozumienia
Zanim napiszesz odpowiedź, przerób pytanie jawne na prostą wersję własnymi słowami.
Przykład (schemat):
„W tym pytaniu mam wyjaśnić,
czy / dlaczego / w jaki sposób …,
pokazując to na przykładach z …”
Jeśli umiesz to zrobić, masz 80% sukcesu
Jeśli chcesz mieć rozpisane pytania jawne na problemy + gotowe schematy odpowiedzi,
zajrzyj do
ebooka: „Pytania jawne – język polski”.
