Dziś skup się na…
Zrozumieniu, że bohater tragiczny nie musi być ofiarą fatum. W literaturze nowożytnej i nowoczesnej tragizm rodzi się przede wszystkim z wewnętrznego konfliktu i świadomego wyboru, który prowadzi do klęski.
Zadanie dnia (25-30 min)
1. Zapisz po jednym momencie granicznym dla każdego bohatera:
– Makbet: ………………………………………
– Raskolnikow: …………………………………
2. Dopisz:
– jaką decyzję podejmuje bohater,
– jaką cenę za nią płaci.
3. Odpowiedz jednym zdaniem:
co jest źródłem ich tragizmu?
To pytanie pozwala łatwo przejść do porównania.
Miniwiedza: kim jest bohater tragiczny (w ujęciu nowoczesnym)?
Bohater tragiczny:
- stoi przed wyborem moralnym,
- ma świadomość konsekwencji,
- podejmuje decyzję, której nie da się cofnąć,
- ponosi klęskę niezależnie od intencji.
Tragizm wynika z nieodwracalności wyboru.
Makbet jako bohater tragiczny
- zna granice dobra i zła,
- ulega ambicji i wizji władzy,
- sam decyduje się na zbrodnię.
Jego tragizm polega na tym, że:
zyskując władzę, traci siebie – spokój,
moralność i sens działania.
Raskolnikow jako bohater tragiczny
- tworzy teorię „człowieka niezwykłego”,
- świadomie przekracza normy moralne,
- próbuje usprawiedliwić zbrodnię ideą.
Jego tragizm polega na tym, że:
nie potrafi żyć z własnym czynem, a kara zaczyna się w jego sumieniu.
Podobieństwa
- świadomy wybór,
- przekroczenie granicy moralnej,
- nieuchronna klęska.
Różnice
- Makbet niszczy świat wokół siebie,
- Raskolnikow niszczy przede wszystkim
samego siebie.
Gotowy schemat argumentu
Teza (przykład): Bohater tragiczny w literaturze nowożytnej i nowoczesnej sam staje się źródłem własnej klęski.
Argument: Zarówno Makbet, jak i Raskolnikow świadomie przekraczają granice moralne.
Przykład: Zbrodnia uruchamia proces nieodwracalnych konsekwencji.
Wniosek: Tragizm bohatera polega na odpowiedzialności za dokonany wybór.
Kontekst / inspiracja (na dziś)
Kontekst: nowoczesne rozumienie tragizmu
– los ustępuje miejsca psychice,
– kara ma wymiar wewnętrzny,
– odpowiedzialność spoczywa na jednostce.
Sentencja: Summa poena est culpa (Największą karą jest wina)
Jak użyć maturalnie:
Jako puentę pokazującą, że prawdziwa tragedia rozgrywa się w sumieniu bohatera.
Jeśli chcesz przećwiczyć porównania bohaterów pod różne pytania jawne,
zajrzyj do ebooka „Jak błyszczeć kontekstami”.
