Rok 1984 – najczęstszy błąd maturzystów

Jeżeli miałbym wskazać jeden błąd, który najczęściej pojawia się podczas omawiania „Roku 1984”, byłoby to traktowanie tej powieści wyłącznie jako książki o polityce.

Maturzyści często mówią o totalitaryzmie, propagandzie, Wielkim Bracie czy inwigilacji. To oczywiście ważne elementy utworu, ale nie są one najważniejsze z punktu widzenia egzaminu.

Błąd: Orwell pisał tylko o systemie

W wielu wypracowaniach pojawia się podobny schemat:

„Partia kontrolowała obywateli.”
„Wielki Brat obserwował ludzi.”
„Państwo ograniczało wolność.”

To prawda.

Problem polega na tym, że takie odpowiedzi zatrzymują się na powierzchni.

Egzaminator nie sprawdza, czy znasz nazwę Ministerstwa Prawdy. Sprawdza, czy rozumiesz, jaki wpływ miał system na człowieka.

O czym naprawdę jest „Rok 1984”?

To przede wszystkim książka o człowieku.

O człowieku, który:

• szuka prawdy,
• pragnie wolności,
• chce zachować własną pamięć,
• potrzebuje miłości,
• próbuje ocalić swoją tożsamość.

Winston Smith nie jest ważny dlatego, że żyje w państwie totalitarnym.

Jest ważny dlatego, że próbuje pozostać człowiekiem w świecie, który odbiera człowieczeństwo.

Jak wykorzystać to na maturze?

Załóżmy, że temat dotyczy wolności.

Słaba odpowiedź:

„W Roku 1984 Partia ograniczała wolność obywateli.”

Lepsza odpowiedź:

„Los Winstona Smitha pokazuje, że człowiek potrzebuje nie tylko wolności fizycznej, ale także prawa do własnych myśli, wspomnień i przekonań.”

Widzisz różnicę?

Pierwsze zdanie mówi o systemie.

Drugie mówi o człowieku.

I właśnie za takie interpretacje egzaminatorzy przyznają więcej punktów.

Co warto zapamiętać?

Kiedy korzystasz z argumentu z „Roku 1984”, zawsze zadawaj sobie pytanie:

Co ta sytuacja mówi o człowieku?

Nie skupiaj się wyłącznie na Partii.

Nie skupiaj się wyłącznie na polityce.

Szukaj odpowiedzi dotyczących:

• wolności,
• prawdy,
• pamięci,
• miłości,
• strachu,
• godności,
• tożsamości.

Wtedy Orwell staje się jedną z najmocniejszych lektur maturalnych.

Chcesz wykorzystać „Rok 1984” na maturze w sposób, który naprawdę działa?