Czym są archaizmy i jak się je klasyfikuje?
Archaizmy to wyrazy, formy gramatyczne, znaczenia, zwroty językowe, struktury składniowe dziś nie używane, właściwe epokom minionym.
Klasyfikacja archaizmów
- fonetyczne – dawne formy brzmieniowe słów, np. uźrzeć, wiesiele, harmata, wszystek,
- fleksyjne – słowa występujące w nieobecnej już w polszczyźnie formie gramatycznej, np. śpiewajęcy, ptaszkowie, zyszczy, Krzciciel,
- słowotwórcze – słowa, które zostały utworzone zgodnie z dawnymi zasadami, np. tworzec, zbrodzień, zazdrościwy,
- leksykalne – słowa, które wyszły z użycia, np. zbożny (dostatni), kajet (zeszyt), rąbek (chusta), nieć (kuzyn),
- znaczeniowe – słowa, których znaczenie zostało przeniesione, np. żyto – coś służącego do życia, list – liść, naśladować – iść po śladach, maciora – matka,
- składniowe – dawny szyk zdania i dawne przyimki oraz spójniki, np. Bogiem sławiena, napełnij go ducha Bożego,
- rzeczowe (historyzmy) – wyrazy odnoszące się do przedmiotów, zjawisk dziś nie istniejących, np. roba – niewolnica, żupan, kontusz, podczaszy,
- słownikowe – wyrazy, które wyszły z użycia, mimo że nadal istnieją oznaczane przez nie przedmioty i pojęcia, np. snecha – synowa, mańka – lewa ręka, pochłon – żarłok.
