Na pierwszy rzut oka odpowiedź wydaje się oczywista.

Jeżeli ludzie ze sobą rozmawiają, spotykają się i spędzają razem czas, to powinni się rozumieć. W końcu właśnie po to istnieje kontakt — żeby budować relacje, wymieniać myśli i tworzyć wspólnotę.

Stanisław Wyspiański w „Weselu” pokazuje jednak coś zupełnie innego.

Pokazuje świat, w którym kontakt istnieje niemal bez przerwy.

Ludzie rozmawiają.

Tańczą.

Bawią się razem.

Siedzą przy jednym stole.

A mimo to nie potrafią się porozumieć.

To właśnie dlatego pytanie „czy kontakt oznacza porozumienie?” jest jednym z najciekawszych problemów, jakie można odnaleźć w tym dramacie.

Wesele — miejsce, które powinno łączyć

Sama sytuacja przedstawiona w utworze wydaje się idealna do budowania wspólnoty.

Spotykają się przedstawiciele różnych środowisk.

Inteligencja i chłopi znajdują się w jednym miejscu i uczestniczą w tym samym wydarzeniu.

Nie ma fizycznych barier.

Nie ma izolacji.

Nie ma milczenia.

Wręcz przeciwnie — przez cały dramat bohaterowie prowadzą rozmowy.

Gdyby sam kontakt wystarczał do stworzenia wspólnoty, bohaterowie „Wesela” powinni stać się przykładem idealnego porozumienia.

Tak się jednak nie dzieje.

Rozmowa nie zawsze oznacza zrozumienie

To jedna z najważniejszych lekcji płynących z dramatu Wyspiańskiego.

Bohaterowie nie mają problemu z mówieniem.

Mają problem ze słuchaniem.

W wielu rozmowach można odnieść wrażenie, że każda postać mówi przede wszystkim o sobie.

Nie próbuje poznać drugiego człowieka.

Nie próbuje zrozumieć jego doświadczeń.

Nie próbuje spojrzeć na świat jego oczami.

W efekcie dialog zamienia się w dwa równoległe monologi.

Słowa padają.

Kontakt istnieje.

Porozumienia jednak nie ma.

Inteligencja i chłopi — obok siebie, ale nie razem

Najlepiej widać to w relacjach między inteligencją a chłopami.

Obie grupy są bardzo blisko siebie.

Łączy je wspólne wesele.

Łączy je wspólna przestrzeń.

Łączy je nawet wspólna historia narodowa.

A mimo to nie potrafią stworzyć prawdziwej wspólnoty.

Dlaczego?

Ponieważ każda grupa patrzy na drugą przez własne wyobrażenia.

Inteligencja fascynuje się chłopskością.

Chłopi podchodzą do inteligencji z dystansem.

Obie strony rozmawiają.

Ale nie poznają się naprawdę.

To pokazuje, że kontakt może być jedynie powierzchowny.

Można być blisko i nadal być samotnym

To jeden z najbardziej współczesnych problemów „Wesela”.

Wyspiański pokazuje coś, co doskonale znamy również dzisiaj.

Można przebywać z ludźmi codziennie.

Można wymieniać wiadomości.

Można rozmawiać godzinami.

A mimo to nie czuć się zrozumianym.

Porozumienie wymaga czegoś więcej niż obecności.

Wymaga:

• zaufania,
• otwartości,
• zainteresowania drugim człowiekiem,
• gotowości do słuchania.

W „Weselu” właśnie tych elementów najbardziej brakuje.

Wernyhora pokazuje różnicę między kontaktem a wspólnotą

Prawdziwy test porozumienia pojawia się wtedy, gdy trzeba zrobić coś razem.

Wernyhora przynosi wizję wspólnego działania.

To moment, w którym bohaterowie powinni przejść od rozmów do czynów.

I właśnie wtedy okazuje się, że wcześniejszy kontakt nie stworzył prawdziwej wspólnoty.

Nie ma współpracy.

Nie ma odpowiedzialności.

Nie ma wspólnego celu.

Złoty róg zostaje zgubiony.

Szansa przepada.

Wyspiański pokazuje w ten sposób, że porozumienie poznaje się nie po słowach, ale po działaniu.

Chocholi taniec — symbol kontaktu bez porozumienia

Końcowa scena dramatu może być odczytywana jako jeden z najważniejszych symboli pozornej wspólnoty.

Wszyscy bohaterowie są razem.

Poruszają się w jednym rytmie.

Tworzą jeden obraz.

Ale jest to jedność wyłącznie zewnętrzna.

Nie prowadzi do żadnej zmiany.

Nie prowadzi do działania.

Nie prowadzi do wspólnego celu.

To właśnie dlatego chocholi taniec można odczytać jako symbol kontaktu pozbawionego prawdziwego porozumienia.

Czy problem z „Wesela” jest nadal aktualny?

Trudno znaleźć temat bardziej aktualny.

Nigdy wcześniej ludzie nie mieli tylu możliwości kontaktu.

Media społecznościowe.

Komunikatory.

Telefony.

Wideorozmowy.

A jednak coraz częściej mówi się o samotności, podziałach i braku porozumienia.

Wyspiański przewidział coś bardzo ważnego.

Kontakt sam w sobie nie rozwiązuje problemów.

Liczy się jakość relacji, a nie liczba rozmów.

Jak wykorzystać ten temat na maturze?

Temat można połączyć z zagadnieniami dotyczącymi:

• komunikacji,
• relacji międzyludzkich,
• wspólnoty,
• konfliktów,
• samotności,
• społeczeństwa.

Gotowy fragment do wypracowania

W „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego kontakt między bohaterami nie prowadzi do prawdziwego porozumienia. Inteligencja i chłopi spotykają się podczas wesela, rozmawiają i spędzają ze sobą czas, jednak nie potrafią się naprawdę zrozumieć. Każda grupa pozostaje zamknięta we własnym świecie wartości i doświadczeń, dlatego wspólnota okazuje się jedynie pozorna.

Kontekst: „Lalka” Bolesława Prusa

Podobny problem można dostrzec w „Lalce”.

Wokulski i Izabela Łęcka pozostają ze sobą w kontakcie, jednak nigdy nie dochodzi między nimi do prawdziwego porozumienia. Każde z nich patrzy na świat w inny sposób i kieruje się innymi wartościami.

Ich relacja pokazuje, że bliskość nie gwarantuje wzajemnego zrozumienia.

Kontekst: „Tango” Sławomira Mrożka

W „Tangu” bohaterowie mieszkają razem i nieustannie ze sobą rozmawiają.

Nie potrafią jednak dojść do porozumienia, ponieważ reprezentują zupełnie odmienne wizje świata.

To kolejny dowód na to, że kontakt nie zawsze oznacza prawdziwą komunikację.

Najważniejszy wniosek

„Wesele” pokazuje, że kontakt i porozumienie nie są tym samym.

Można być razem.

Można rozmawiać.

Można przebywać obok siebie każdego dnia.

A mimo to nie rozumieć się wcale.

Prawdziwe porozumienie wymaga czegoś więcej niż obecności.

Wymaga chęci poznania drugiego człowieka.

Chcesz naprawdę rozumieć „Wesele” i dobrze wykorzystać je na maturze?