Viktor E. Frankl „Człowiek w poszukiwaniu sensu”
Książka Viktora E. Frankla Człowiek w poszukiwaniu sensu to wstrząsające, a jednocześnie głęboko refleksyjne świadectwo przeżyć autora w niemieckich obozach koncentracyjnych, m.in. w Auschwitz i Dachau. Frankl – austriacki psychiatra żydowskiego pochodzenia – opisuje doświadczenie totalnej degradacji człowieka, życia sprowadzonego do biologicznego przetrwania oraz ciągłej walki z głodem, zimnem i upodleniem. Mimo brutalnych realiów obozowych narrator unika patosu, koncentrując się bardziej na psychologicznych reakcjach więźniów oraz na mechanizmach, które pozwalały im zachować człowieczeństwo.
W drugiej części książki Frankl przedstawia zręby stworzonej przez siebie logoterapii – nurtu psychologicznego, według którego podstawową motywacją człowieka jest poszukiwanie sensu. Autor dowodzi, że człowiek może przetrwać nawet największe cierpienie, jeśli potrafi nadać mu znaczenie – choćby poprzez odpowiedzialność za drugiego człowieka, wiarę w przyszłość albo duchową wolność, której nie jest w stanie odebrać żaden system totalitarny. Frankl podkreśla, że nawet w skrajnych warunkach człowiek zachowuje wolność wyboru postawy, co stanowi ostatni bastion jego godności.
Książka ta doskonale sprawdzi się na maturze ustnej jako kontekst do pytań jawnych dotyczących losu człowieka w systemach zniewolenia. W odniesieniu do motywu „człowieka zlagrowanego” jako ofiary zbrodniczego systemu Frankl ukazuje proces odczłowieczania jednostki, ale jednocześnie podkreśla możliwość oporu duchowego. W kontekście „konsekwencji zniewolenia człowieka” jego relacja ukazuje zarówno degradację psychiczną więźniów, jak i różnice między tymi, którzy się poddali, a tymi, którzy ocalili swoje człowieczeństwo. Wreszcie, w pytaniach o „człowieka wobec przeznaczenia” Frankl stanowi wyjątkowy przykład postawy, w której nawet tragiczny los nie przekreśla sensu istnienia — przeciwnie, może prowadzić do głębszego zrozumienia siebie i świata.
