Co to jest upupienie w Ferdydurke – najprostsze wyjaśnienie

Najkrócej:

→ upupienie to sprowadzenie człowieka do roli dziecka lub osoby niedojrzałej

To sytuacja, w której ktoś:

• odbiera Ci powagę,
• traktuje Cię „z góry”,
• ustawia Cię w niższej pozycji.

I co najważniejsze:

→ zaczynasz w tej roli funkcjonować.

Dlaczego upupienie jest problemem?

Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że to tylko żart albo element groteski.

Ale Gombrowicz pokazuje coś poważniejszego.

Upupienie:

→ odbiera człowiekowi niezależność,
→ upraszcza jego tożsamość,
→ zamyka go w określonej roli.

To nie jest tylko sposób traktowania.

To mechanizm, który zmienia sposób, w jaki człowiek funkcjonuje.

Najważniejszy przykład: Józio w szkole

Najbardziej znana sytuacja:

→ dorosły Józio zostaje cofnięty do szkoły,
→ profesor Pimko traktuje go jak ucznia,
→ inni również zaczynają go tak widzieć.

Efekt?

→ zostaje „upupiony”.

Nie ma znaczenia:

• jego wiek,
• doświadczenie,
• to, kim naprawdę jest.

Liczy się tylko to, jak został ustawiony.

Jak działa upupienie?

Mechanizm jest prosty:

✔ ktoś przypisuje Ci rolę,
✔ zaczyna Cię tak traktować,
✔ inni to przejmują,
✔ Ty zaczynasz w to wchodzić.

I nagle:

→ przestajesz być sobą,
→ zaczynasz być tym, kim ktoś Cię zrobił.

Upupienie a forma i gęba

To bardzo ważne połączenie.

→ forma = system ról społecznych
→ gęba = konkretna etykieta
→ upupienie = proces „wpychania” Cię w tę rolę

Można powiedzieć:

→ forma to struktura
→ gęba to efekt
→ upupienie to działanie

Czy upupienie dotyczy tylko szkoły?

Nie.

Szkoła jest tylko przykładem.

Upupienie może pojawić się wszędzie:

→ w relacjach rodzinnych,
→ w grupie znajomych,
→ w pracy,
→ w każdej sytuacji, gdzie ktoś „ustawia” drugą osobę.

Dlatego to pojęcie jest tak ważne.

Dlaczego Gombrowicz używa groteski?

Bo chce, żebyś to zauważył.

Upupienie w książce jest przerysowane:

→ dorosły trafia do szkoły,
→ sytuacje są absurdalne,
→ relacje są wyolbrzymione.

Ale dzięki temu widzisz mechanizm wyraźniej.

Co to jest upupienie w Ferdydurke na poziomie szkolnym

Jeśli trzeba to zapisać „pod maturę”:

→ upupienie to proces narzucania jednostce roli niedojrzałej

Ale ważniejsze jest to, żeby rozumieć:

→ to coś, co dzieje się w relacjach między ludźmi

Jak wykorzystać upupienie w wypracowaniu?

To bardzo mocne pojęcie.

Możesz użyć go w tematach o:

→ presji społecznej,
→ relacjach międzyludzkich,
→ tożsamości,
→ dojrzewaniu.

Schemat:

✔ scena (np. szkoła),
✔ pojęcie (upupienie),
✔ wniosek.

Przykład:

→ Józio zostaje cofnięty do szkoły
→ zostaje upupiony
→ społeczeństwo narzuca jednostce role

Najczęstszy błąd

Uczniowie często:

→ traktują „upupienie” jako zabawne słowo.

A to jest jedno z najważniejszych pojęć w całej książce.

Jeśli je rozumiesz:

→ rozumiesz mechanizm działania powieści.

Podsumowanie

Jeśli ktoś zapyta:

→ co to jest upupienie w Ferdydurke?

najlepsza odpowiedź brzmi:

→ to proces sprowadzania człowieka do roli niedojrzałej, który odbiera mu niezależność.

I właśnie dlatego tak trudno być „dorosłym” w świecie Gombrowicza.

Chcesz w końcu zrozumieć „Ferdydurke”, a nie tylko ją omawiać?