Wizerunki idealnych rycerzy i władców zawdzięczamy średniowiecznej epice obejmującej wywodzące się z tradycji francuskiej chanson de geste (franc. pieśń o czynie), romanse rycerskie oraz cykl legend o królu Arturze i rycerzach okrągłego stołu.
Charakterystyki idealnego władcy i rycerza przedstawione z perspektywy Średniowiecza znajdziemy w Pieśni o Rolandzie, utworze z końca XIw. opisującym walki Karola Wielkiego z Saracenami.
| IDEAŁ WŁADCY | IDEAŁ RYCERZA |
| jego władza pochodzi od Boga | pochodzi z wysokiego rodu |
| obrońca wiary | silny, odważny waleczny, dumny, świetnie wykstałcony |
| świetny wódz | wierny królowi |
| dostojny, rozsądny, mądry | pobożny |
| rozważny, otacza się dobrymi doradcami, liczy się z ich zdaniem | lojalny wobec przyjaciół |
| dba o swoich rycerzy, potrafi ich docenić i pomścić | kieruje się honorem i kodeksem rycerskim |
| sprawiedliwy | dba o swoje dobre imię |
Karol Wielki jest uznawany za najwybitniejszego władcę średniowiecza. Poświęcono mu wiele utworów. Więcej portretów władców znajdziemy w Kronice Galla Anonima, która powstała w latach 1113 – 1116 na zamówienie dworu Bolesława Krzywoustego.
Na liście pytań jawnych z języka polskiego znajdziecie pytanie Średniowieczny wzorzec rycerza, które należy omówić w odniesieniu do Pieśni o Rolandzie.
Sięgając myślą do średniowiecza, jednym z pierwszych skojarzeń, jakie przychodzą do głowy, są rycerze – odziani w zbroje wojownicy dosiadający potężnych koni, walczący z mieczem w imię Boga, honoru i ojczyzny. Stan rycerski nie był jednak wyłącznie zawodem czy społeczną przynależnością. Był swoistą drogą życia, w której obowiązywały ściśle określone zasady moralne i obyczajowe.
Od rycerza oczekiwano nie tylko odwagi na polu walki, lecz także wierności, prawości i kultury osobistej. Ideał rycerza kształtował się stopniowo, a jego wyraz znajdował przede wszystkim w literaturze parenetycznej, czyli w utworach ukazujących wzorce osobowe, które miały inspirować i wychowywać. Jednym z najpełniejszych świadectw średniowiecznego etosu rycerskiego jest francuska epopeja „Pieśń o Rolandzie”, gdzie bohater zostaje ukazany jako rycerz idealny – wzór męstwa, lojalności i chrześcijańskiego oddania.
