Pisownia cząstek „bym”, „byś”, „by”
Ważne! O pisowni cząstek -by, -byś, -bym decyduje znaczenie wyrazu i jego funkcja w zdaniu.
Piszemy łącznie:
- z osobowymi formami czasownika – np. czytałbym, pisałbyś, myślałby
Byłbym tu wcześniej przyjechał, ale wojna nie matka: ze śmiercią jeno ludzi swata.
- z osobowymi formami czasownika użytymi w funkcji bezosobowej – np. spałoby ci się dobrze w namiocie, wystarczyłoby złożyć podpis
Nie obeszłoby się bez hałasów, a z tutejszą szlachtą chcę zgodnie żyć, bo ich opiekunami Oleńki nieboszczyk podkomorzy wyznaczył.
- z partykułami takimi jak albo, ale, boodaj, chyba, gdzie, niech – np. alboby, alebyś, bodajbym, chybaby, gdzieby, niechbyś
Bodajby ziemia nas pożarła, nimeśmy hetmanowi obediencję wypowiedzieli…
- z większością spójników, m.in. aby, ale, jeżeli, choć – np. alboby, alebyś, jeślibym, choćby
A jeśliby substancję swą rodzinną utracił, co przy tamtej ścianie wedle Orszy łacnie zdarzyć się może, tedy go ma pod błogosławieństwem za męża mieć, choćby też i od Lubicza odpadł, nic na to nie zważać.
- wyrazach porównawczych – np. Wygląda, jakby chciał coś powiedzieć.
U belek wisiały na niciach różnokolorowe gwiazdki uczynione z opłatków, kręcące się w cieple, a zza belek wyglądały motki czesanego lnu, zwieszające się na obie strony jakby tureckie zdobyczne buńczuki
Piszemy rozdzielnie:
- po nieosobowych formach czasownika – np. kupić by warto
Dobrze by było choćby budę leśniczą znaleźć.
- po rzeczownikach, przymiotnikach, imiesłowach przymiotnikowych, przysłówkach, liczebnikach, zaimkach innych niż przysłowne – np. samolotem bym poleciał, pięniędzy by nie dał
Przy wszystkich to mówię, że gdyby nie waszmość, to bym się teraz za kratą kołatał.
- po zaimkach przysłownych – np. skąd by wiedział
A skąd by tu owsa wziąć przy smolarni, wielmożny panie żołnierzu?
- po innych spójnikach jako samodzielny spójnik – np. Włączyłem komputer, ale by się zalogować, musiałbym znać hasło.
Nie dlatego idę, bym nie wierzył, bo wierzę, ale by z waszmością pogadać.
- gdy występują w znaczeniu: żeby, aby – np. Chcę by to dla mnie zrobił
Wszystkie cytaty pochodzą z „Potopu” Henryka Sienkiewicza.
