Pisownia „nie” z różnymi częściami mowy
Piszemy łącznie z:
- Z rzeczownikami – np. nieszczęście, niezgoda, nieporozumienie.
Rzeczywiście, trafiali się jej ludzie piękni, majętni i utytułowani; na nieszczęście jednak, żaden nie łączył w sobie wszystkich trzech warunków, więc — znowu upłynęło kilka lat.
- Z przymiotnikami – np. niesłodki, niezwykły, niezgrabny, niecodzienny, niezdolny.
Młodszy zaś, Jan Mincel, który zawiadywał galanterią i obok niezgrabnych ruchów odznaczał się łagodnością, był znowu bity za wykradanie kolorowego papieru i pisywanie na nim listów do panien.
- Z imiesłowami przymiotnikowymi czynnymi i biernymi – np. nieustanny, neopisany.
Nieustanny turkot i szmer wydał się Wokulskiemu nieznośnym, a wewnętrzna pustka straszliwą.
- Z przysłówkami utworzonymi od przymiotników – np. nieczysto, niedużo, niejasno.
I dlatego ostrzegam cię: niedużo ryzykuj, bo zostaniesz zdystansowany, jeżeli już nie zostałeś.
Piszemy rozdzielnie z:
- Z czasownikami – np. nie zasypiaj, nie ma, nie angażuj.
Ale czuję, że grozi ci niebezpieczeństwo, więc powtarzam: strzeż się! i w podłej zabawie nie angażuj serca, bo ci je w asystencji lada chłystka oplują.
- Z wyrazami o znaczeniu czasownikowym – np. nie można, nie trzeba, nie wolno, nie warto.
Pańska sumka przepaść nie może, chyba pan rozumie…
- Z imiesłowami przysłówkowymi uprzednim i współczesnym – np. nie czekając, nie zjadłszy.
Zirytowana hrabina kazała jechać do domu nie czekając końca wyścigów.
- Z liczebnikami – np. nie pierwszy, nie jeden (ale dwa). Uwaga! Niejeden w znaczeniu „wielu” piszemy łącznie.
Marniejemy, panie… nie pierwsi i nie ostatni.
- Z wyrażeniami przyimkowymi – np. nie o mnie, nie na czasie, nie za długo. Uwaga! Niezadługo w znaczeniu „wkrótce” piszemy łącznie.
- Z partykułami – np. nie lada, nie byle.
- Z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym i najwyższym – np. nie gorszy, nie najszybciej.
W naszym sklepie ruch jak na odpuście, do naszych składów zwożą i wywożą towary jak do młyna, a pieniądze płyną do kas nie gorzej od plew.
- Z rzeczownikami w funkcji orzecznika – np. To nie koniec.
Nie koniec na tym… W roku 1870 wrócił do Warszawy z niewielkim fundusikiem.
Wszystkie cytaty pochodzą z „Lalki” Bolesława Prusa.
