Aby prawidłowo odpowiedzieć na pytanie, trzeba zacząć od zrozumienia czym jest motyw deesis.
Motyw deesis (z gr. prośba, błaganie) to popularny w sztuce chrześcijańskiej, zwłaszcza bizantyńskiej, układ trzech postaci przedstawionych razem w scenie wstawiennictwa za ludźmi.
Deesis ukazuje Chrystusa jako Sędziego, ale jednocześnie zwraca uwagę na miłosierdzie, dzięki wstawiennictwu Maryi i Jana Chrzciciela. To motyw nadziei dla grzeszników, którzy mogą liczyć na orędownictwo świętych.
Jak wygląda motyw deesis?
Najczęściej przedstawia:
| Chrystus Pantokrator (Władca, Sędzia) | w centrum | Ten, do którego kierowana jest modlitwa |
| Maryja | po prawej stronie Jezusa (z perspektywy widza – po lewej) | Wstawia się za ludźmi |
| Jan Chrzciciel | po lewej stronie Jezusa (z perspektywy widza – po prawej) | Również orędownik za ludzkością |
Gdzie występuje motyw deesis?
-
Ikonostasy w cerkwiach – często w głównym rzędzie ikon.
-
Mozaiki i freski bizantyjskie.
-
Rzeźby średniowieczne – np. w portalach katedr gotyckich.
-
Miniatury w rękopisach.
Teraz sięgnijmy do tekstu, do którego odwołuje się autor pytania. Jest to fragment Lamentu świętokrzyskiego (znanego również jako Żale Matki Boskiej pod krzyżem), średniowiecznego planktu uważanego za jedno z największych arcydzieł lirycznych epoki.
Czy znacie już odpowiedź na pytanie „Czy w przedstawionym utworze występuje motyw deesis?”
Znajomość problematyki Lamentu świętokrzyskiego przyda się również podczas opracowywania na maturę ustną z języka polskiego pytania „Motyw cierpiącej matki”. Dostępne u nas gotowe opracowanie zaoszczędzi Wam pracy i pozwoli dobrać dobre konteksty, na które możecie się powołać w odpowiedzi.
