Każdy z nas przynajmniej raz usłyszał radę: „Po prostu bądź sobą.”

Brzmi pięknie. Ale czy rzeczywiście jest to możliwe?

Witold Gombrowicz w „Ferdydurke” stawia bardzo niewygodne pytanie. Zastanawia się, czy człowiek w ogóle ma szansę być sobą, skoro od pierwszych chwil życia jest oceniany, wychowywany i zamykany w określonych rolach. Według autora nieustannie funkcjonujemy wśród cudzych oczekiwań. Jesteśmy uczniami, dziećmi, dorosłymi, specjalistami, autorytetami albo buntownikami. Każda z tych ról wpływa na to, jak widzimy siebie i jak postrzegają nas inni.

„Ferdydurke” nie daje łatwej odpowiedzi. Zamiast tego zmusza czytelnika do zastanowienia się, czy autentyczność jest celem, który można osiągnąć, czy może jedynie marzeniem, do którego nieustannie dążymy.

Czy można naprawdę być sobą?

To jedno z najstarszych pytań filozofii, ale również jeden z najważniejszych problemów poruszonych przez Witolda Gombrowicza w „Ferdydurke”. Choć akcja powieści pełna jest groteskowych i absurdalnych wydarzeń, jej główny konflikt jest zaskakująco prosty – jednostka próbuje zachować własną tożsamość, a społeczeństwo nieustannie narzuca jej określone role.

Dorosły Józio zostaje cofnięty do szkoły, Miętus walczy z formą, Młodziakowie udają nowoczesnych, a mieszkańcy Bolimowa tkwią w świecie tradycyjnych podziałów. Wszystkie te historie prowadzą do jednego wniosku: człowiek niemal nigdy nie funkcjonuje wyłącznie jako on sam. Zawsze jest postrzegany przez pryzmat oczekiwań innych.

To właśnie dlatego konflikt między jednostką a społeczeństwem jest sercem całej „Ferdydurke”.